Dünyanın en iyi sofralık zeytini Gemlik vadisinde yetişir. Gemlik, Orhangazi, İznik doğrultusunda yetişen ve piyasada “kıvırcık” diye bilinen zeytin, lezzeti ile tüm dünyadaki rakiplerinden farklıdır. Küçük çekirdekli ve lezzetli olan bu zeytinin görüntüsü rakiplerine benzemez. En amatör zeytin severler bile Gemlik kıvırcık zeytinini tanıyabilir ve ayırt edebilir. Ağzının tadını bilenlerce aranan bir zeytin çeşidi olan Gemlik kıvırcık zeytini, tüm diğer sofralık zeytin çeşitlerinden daha yüksek fiyatla satılır. Meraklısı, bu fiyat farkını hiç çekinmeden öder.

Diğer sofralık zeytinlerden daha pahalıya satılabildiği için Gemlik Zeytini üreticinin gözdesidir. Ülkemizde zeytin yetişen hemen her yerde şimdi Gemlik Zeytini yetiştirme çabası var. Ege, Akdeniz ve Güneydoğu’da zeytinciliği geliştirmek amacıyla köylüye bedava zeytin fidanı dağıtanlar, Gemlik cinsi zeytin fidanını tercih ediyorlar. Ülkemizde adeta bir Gemlik Zeytini yetiştirme modası var. Bu moda, Gemlik Zeytininin geleceğini tehdit eden ve ülkemizin sofralık zeytin ihracatını engelleyecek olan tehlikeli bir gelişmedir.

Son yıllarda tüm  Kıyı Anadolu’da dikilmiş olan Gemlik zeytin fidanları bir kaç yıla kadar olgunlaşıp ürün vermeye başlayacaklar. Piyasada Gemlik Zeytini bollaşacak. Tabi ki kendi doğal yöresi dışında yetiştirilen Gemlik çeşidi zeytinin kalitesi ve lezzeti, anayurdundaki gibi olmayacak. Ama yine de Gemlik dışında yetiştirilen Gemlik Zeytinleri, esas Gemlik Zeytinine rakip olacak.

NE YAPMALI?

Kendi anayurdu dışına dikilen Gemlik zeytin fidanlarının ne kadar

verim vereceği, meyve kalitesi ve lezzetinin ne olacağı belli değil.

Bu konuda gerekli olan bilimsel adaptasyon çalışmalarını yapmadan hemen

her yere Gemlik Zeytini dikiyoruz. Anadolu’da zeytin yetişen her yörenin

öne çıkmış, verim ve lezzet açısından kendini kanıtlamış zeytin çeşitleri

var. Dünya pazarlarının talep ettiği sofralık zeytin çeşitleri de belli.

Anadolu’da boş bulduğumuz her yere Gemlik Zeytini dikmekten

vazgeçmeliyiz. Romanya, Almanya ve Bulgaristan’la başlayan sofralık

zeytin ihracatımızın tüm dünyaya yayılacağını hesaplayarak, yeni zeytin

bahçelerini dış pazarların istediği çeşit fidanlarla kurmalıyız.

Gemlik çeşidi zeytinde arz fazlası olmasına rağmen, dikilen zeytin fidanlarının büyük bölümü Gemlik’e dikiliyor. Daha da ürkütücü olanı, görevi üretimi planlamak ve çiftçiye yol göstermek olan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı arz fazlasını bile bile tarım il müdürlükleri aracılığı ile üreticiye Gemlik çeşidi zeytin fidanı dağıtmaya devam ediyor. Bir çok özel fidancılık şirketi de Gemlik çeşidi zeytin fidanını satmayı tercih ediyor. Çünkü hem yetişmesi kolay, hem de fiyatı daha ucuz. Üretici, bu konuda yeterince bilgilendirilmediği için onlar da ucuz ve kolay yetişen Gemlik çeşidi fidanları tercih ediyor.

Zeytin ihracatçıları ne diyor?

Ürün temininde istikrarsızlık yaşanıyor. Kazandığımız pazarları bu nedenle kolayca kaybediyoruz.

Türkiye'nin ağırlıklı olarak ürettiği ve iç piyasada tüketimi yüksek olan Gemlik çeşidi zeytini Avrupalı tercih etmiyor. Avrupa'da bizdeki gibi kahvaltıda yoğun bir zeytin tüketimi yok. Onlar zeytini kokteyllerde, pizza ve diğer gıda sanayinde kullandıkları için daha iri ve daha çokta yeşil zeytini tercih ediyorlar. Avrupalı tüketicinin talep ettiği bu zeytini iç piyasada bulmakta güçlük çekiliyor. Mevcut zeytinleri aşılayarak ve yeni zeytin dikimi yapanları teşviklerle bu çeşitlere yönlendirelim. Bir kaç yılda kendi ülkemizde bu zeytinleri üretelim.

ders notları yenilenmektedir. web sitesi formatına dönüştürüldüğü için zaman almaktadır. kivrak@gmail.com üzerinden e posta atarak isteyebilirsiniz.

Dr. Mücahit KIVRAK