Yeni Başlayanlar İçin Zeytin

Meyveciliğin ilk aşamalarında yapılacak küçük hatalar ileride çok büyük sorunlara yol açabilir. Bu nedenle en başından itibaren dikkatli bir şekilde bahçeyi kurmak gerekmektedir. Rüzgara ve güneşe bakarak hesap kitap yaparak bahçe kurulmalıdır. Eski bahçelerde ağaçların terbiyesi ve budaması buna göre yapılırsa bahçe daha verimli olur. Bahçenin düzenini ve terbiyesini değiştirmek beş seneyi alabilir. Rüzgar yönü tespit edildikten sonra budama buna göre yapılmalıdır. Zeytinliklerin genelde kuruluşu yola göre hizalanmıştır. Eğimli arazilerin durumu biraz da eğime bağlıdır. Bahçe daha kuruluş aşamasında iken iyi düşünülüp hayal kurulmalıdır. Diktiğiniz ağaç 3000 sene yaşayacak olursa burasını ne şekilde toplarlar, gübresini atarlar diye düşünmek gerekir.

Zeytin ağacı ılıman iklimleri ve denize yakın yerleri sever. Anayurdu Anadolu’dur. Zeytinlikler Marmara ve Ege kıyılarımızda geniş alanlar kaplar. Bu değerli ağacın odunu mobilyacılıkta kullanılır. Meyvesi kahvaltı soframızın vazgeçilmez yiyeceklerindendir. En eski tarım bitkilerinden biri olan zeytin ağacının dalı eski çağlardan beri barış ve zafer sembolü olarak görülmüştür. Kültüre alınıp budanmaz ise on ile on beş metre yüksekliğine kadar yükselebilen bu ağaç birkaç bin yıl kadar yaşayabilir. İnce uzun ve meşin gibi sert olan yaprakların üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü ise gümüş beyazlığında ve tüylüdür. Zeytin ağacı sarı veya beyaz renkli küçük çiçekler açar. Meyvesi olgunlaşmadan önce yeşil renkte ve acıdır. Olgunlaştıkça rengi koyulaşır ve acılığı azalır. Sofralık denilen iti ve etli zeytinlerin bir kısmı olgunlaşmadan önce yeşil dönemde toplanır ve salamura yapılır. Bir kısmı da olgunlaştıktan sonra siyah dönemde toplanır. Daha yağlı tanelerden ise zeytinyağı üretimi yapılır. Türkiye'nin önemli zeytin çeşitleri arasında Gemlik, Memecik, Ayvalık ve Domat yer almaktadır. En önemli zeytin bölgeleri Gemlik, Edremit Körfezi, Milas, Mut, Osmaniye, Nizip ve Altınözü’dür.     

Zeytinyağının ve sofralık zeytinin tanıtılması için çaba harcamak gerekiyor. Ne kadar çok tanıtır ve tüketirsek üretici de tüketici de rahat edecektir. Sosyal medyada ve diğer platformlarda zeytin ağacını, sofralık zeytini, zeytinyağını ve zeytinyağı sabununu tanıtmak ana sorumluluklarımızdandır. Şekilde görüldüğü gibi kullanan kullanmayan tüketiciler tarafından benimsenen ve her duyulduğunda akla zeytinyağını getiren slogan veya replikler bulmak pazarlama faaliyeti açısından önemlidir. Zeytinyağı kullanan ünlüler gibi bir sloganla yola çıkılarak slogan bulmak ve bunu tüketicilere söylemek ve söylettirmek gerekmektedir.   

Şekil 1: Zeytinyağı kullanan ünlüler

Amerika Birleşik Devletleri’nde ve günümüzde birçok ülkede obezite çok büyük sorundur. “Zeytinyağı kullanırsanız zayıf olurunuz” cümlesini karikatürize ederek hanımefendilerden özür dileyerek fotoğrafı paylaşıyorum. Hızlı yemek alışkanlığı ülkemizde de giderek artmaktadır. Yeni nesil bir yeme kültürü oluşmuştur. Tarhana çorbasının daha az pişirildiği bir Türkiye modeli oluşmuştur. Hızlı yemek kilo aldırır ifadesi tüm diyetisyenler tarafından söylenmesine zeytinyağlı yemeklerin ve Akdeniz mutfağının sağlığının bilinmesine rağmen zeytin sektörünün ekonomik durumu ortadadır.

Şekil 2: Amerika’da yayınlanan karikatür

“Zeytin bir insanı doğumundan ölümüne kadar rahatlattı ve tanrıçaların yağı, bir iksir oluverdi” diye anlatıldı. Antik çağlarda insanların henüz tıp biliminde günümüzdeki kadar ileri olmadığı dönemlerde zeytin ağacının tüm ürünlerini sağlık ve güzellik konusunda kullanmışlardır. Tıbbi aromatik bitkileri yeni yeni tanıdıkları için en çok kullandıkları ürün zeytin ve zeytin ürünleri olmuştur.

“Bizler sevdiğimize zeytin çekirdeği atan, sevmediğimize iyi dilekler” sunanlarız. Zeytin ağacının değişik bir aurası vardır. İnsanları kendi etrafına toplar ve sohbetler ettirir. Başka tarım ürünleri kendisinden bu kadar sohbet ettirmemektedir. Bir ağacı olan da bin ağacı olan da sohbet ederken gözleri parlamaktadır. Başka iş yapanların insanların bir ağacına duydukları sevgi ve saygıyı saatlerce anlatmaktadırlar. Zeytin ağacı dünyanın en sevilen ağacıdır.  

Şekil 3: Akdeniz meyveleri taşıyan kadın

Kahvaltıların vazgeçilmez, çay sohbetlerinde en çok tüketilen poğaça zeytinli olursa güzel olur, lezzetli olur. En çok sorulan sorulardan birisi, kızartma ve pasta börekler zeytinyağı ile yapılır mı şeklindedir. Hepsi için ayrı tarifler vardır. Ne kadar kullanılacak, ne zaman kullanılacak ve ne şekilde kullanılacak bunları şefler bildirmektedir. Elbette zeytinyağı da diğer yağlar gibi yağdır. Aşırı tüketilmesi halinde birikim olursa vücuda zarar verebilir. Bazı gıdaların tüketilirken zeytinyağı ile tüketilmesi halinde daha iyi olacağı bildirilmiştir. Domateste bulunan likopen zeytinyağı ile daha hızlı ve çok çözülerek insan bünyesinde yarayışlı olmaktadır.    

Şekil 4: Zeytinli karikatür 

Zeytinli poğaça alan insanların beklentileri daha yüksektir. Bu nedenle daha çok zeytini poğaçanın içerisinde bulamayanlar sosyal medyada bir araya gelmişler uzun uzun geyikler yapmışlar. Birçok insan da aslında bu ve benzeri düşünceleri mutlaka içinden geçirmiştir. Poğaça ve diğer ürünlerde zeytin miktarının bir oranı olması ve tüketicileri tatmin etmesi gerekmektedir. Tüketicileri için bu bir sorundur ve doya doya zeytinli poğaça yiyemiyor, ayrıca lokantalarda masada bulunan zeytinyağları da çok kötüdür. Burada poğaçanın içerisindeki zeytinin de kalitesi arttırılmalıdır.  

Şekil 5: Sosyal medyada Zeytinli poğaça

“Poğaçaya eğilip zeytin diye fısıldamışlar” diyen kişi ne güzel yazmış poğaçanın içerisinde bulunan zeytin az miktarda belki de kalitesizdir. Bu nedenle tüketicilere daha iyi ve kaliteli zeytin sunmak durumundayız. Alan bir daha alsın, daha çok alsın ve kullansın istemek gerekmektedir. Zeytin üretildikçe tüketilmek durumundadır. Tüketim azalırsa pazar sorunları ortaya çıkacaktır.  

Şekil 6: Gerçekte Zeytinli poğaça

Zeytinyağı para etmez, zeytinyağına kap yetmez diye bir sektörel atasözü vardır. Zeytin sezonu eylül ayı içerisinde başlar, ocak ayı gibi bitmektedir. Var yok yıllarında üretim sezonu değişmektedir. Bu değişim yıllara göre değişmektedir. Var yıllarında sezonun ortası geldiği zaman zeytinciler hasada en yüksek hızla girdiğinde fabrika bahçeleri dolmaya başlar, kontinü makineler tam zamanlı kesintisiz çalışırlar. Bu tip zamanlarda hasat işçilerine para gerekir, herkeste zeytinyağı olduğu için kap yetmez, acele satış için fiyatlar bir miktar gevşer ve aşağı düşer. Her var yıllarının sorunu budur. Bu nedenle hepimizin görevi daha çok tükettirmek ve tanıtmaktır.

Zeytin ve zeytinyağı sektöründe hepimizin görevi tanıtmak ve tükettirmektir. Zeytinyağı sektöründe kimse kimsenin rakibi değildir. Toplam bitkisel yağ sektöründe zeytinyağının durumu yıl yıl değişmekle birlikte % 5-10 seviyesindedir. Bu nedenle bugün sosyal medyada paylaştığınız bir hikaye veya fotoğraf bir adet zeytin veya zeytinyağı aldırırsa daha sonraki alımlarda sizi tercih edebilir. Çünkü zeytinyağı üretildiği yıl ortak havuza dökülür, oradan ihtiyacı olan ihtiyacı kadar beklediği fiyattan alır ve satar.

            Üreticilerin üretimi dışında tüketici kültürü de oluşturulmalıdır. Bu kültürü oluşturmak için çok ciddi çalışmalar yapmak gerekmektedir. Tüm üretici ülkeler bu noktada birlik olmalı ve ekonomilerini ayarlamalıdır. Azerbaycan’da zeytin fidanı satın almaya gelenler kara zeytin ağacı var mı diye sorarlarmış. Eylül ayında yeşil zeytini görünce kazıklanmış hissine kapılıyorlarmış. Birçok insan yeşil zeytin ağacının siyah zeytin ağacından farklı olduğunu düşünmektedir. Ege Bölgesinde yaşayan ve doğan insanlar bile bu şekilde düşünmektedirler. Bu açıdan bakıldığında insanlara zeytin ağacının ne olduğunu anlatamayan bir sektör durmaktadır. Sektörün tüketicilere sürekli zeytini anlatan bilgilendirmeler yapması tanıtım açısından faydalı olacaktır.   

Şekil 7: Yeşil zeytin

Dünya üzerinde yaşayan birçok insan zeytin ağacını görmeden doğar, yaşar ve ölür. Zeytin ürünleri daha çok üretildikleri ülkelerde ve üretildikleri bölgelerde tüketilmektedir. Bilmeyenlere anlatmak ve onların tüketmesini sağlamak tüm üretici ülkelerin sorumluluğundadır.  

            Çıkan bir habere göre; Ayvalık’ta Hayatı boyunca zeytin işçiliği ve tarımla uğraşan Fatma Nine 114 yaşında hayatını kaybetti. Haberin devamında Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde, geçtiğimiz Ekim ayında 114 yaşına giren Fatma Bozkurt hayatını kaybetti. Geçtiğimiz Ekim ayında uzun ömrü boyunca ilk doğum gününü Ayvalık Şefkat Evleri Yaptırma ve Yaşatma Derneği Başkanı Fatma Cavlı tarafından yapılan 114 yaşında 3’ü kız, 3’ü erkek 6 çocuk ve 11 torun sahibi Fatma Bozkurt yaşlılıktan kaynaklanan sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybetti.

Ayvalık’ın kırsal mahallelerinden Beşiktepe’de yaşayan Fatma Nine’nin hayatını kaybetmesi yöre halkını yasa boğdu. Bugüne kadar Ayvalık’ta yaşayan en yaşlı insan olduğu öğrenilen Fatma Bozkurt, sık sık Türkiye ve Türk Milleti için bol bol dualar ediyor ve kendisini ziyaret eden herkese de sevgisini esirgemiyordu. 1904 yılında komşu köyleri Bulutçeşme’de doğduğu ve eşini ise yaklaşık 30 yıl önce kaybeden Fatma Nine’nin cenazesi, Beşiktepe Camii’nde kılınan ikindi namazının ardından, köy kabristanına defnedildi. Hayatı boyunca zeytin işçiliği ve tarımla uğraşan Fatma Nine, Beşiktepe’de çocuklarıyla torunlarının evlerinin bulunduğu bir arsada tek göz kulübede yaşamını sürdürüyordu. Yaşlılık nedeniyle ayakları tutmayan yaşlı kadın, kulübesinin hemen yanındaki tuvalete ise ancak emekleyerek gidebiliyordu. En büyük torununun 48 yaşında olduğu öğrenilen Fatma Nine’nin oğlu 76 yaşındaki oğlu ise asırlık çınar olan annelerini yitirmiş olmanın acısını yaşadıklarını söyledi (Anonim 2018).

            İşini sevmenin en güzel tarafı yaz kış demeden çalışmaktır. Zeytin bahçelerinde hasat sonbaharın ilk günlerinde başlar kış başladığında devam eder. Sonrasında budama işleri başlar ve havanın soğukluğu ile beraber rüzgâr esmeye devam ettiği sürece budama yapmak çok zor olmaktadır. Sonrasında yağmurla beraber gübre atmanız gerekmektedir. Gübre attıktan sonra bakırlı uygulamaları vardır. Yaprak gübresi atılacak sonrasında çiçeklenme başlayacaktır. Yaz ayları sıcak zamanlardır. Bu zamanlarda çok fazla iş olmamaktadır sonra yeniden hasat başlayacaktır.   

Video 1: İşini sevmenin güzel örneğinin kısa filmi

Yaz aylarında iş az olmasına rağmen kısa süreli tatil yapmak bile zordur. Bahçenin diğer işleri vardır. Zeytincilik faaliyetiyle hayvancılık ve diğer tarımsal işler yapılıyorsa zaman yetmeyecektir. Kışın kırağıda soğukta iki içlikle araziye traktör üzerinde gitmeden bu işe başlanmalıdır. Yazın daha kolay işler bulunmaktadır. Zeytincilik faaliyeti zor bir faaliyettir. Kendi işçiliğinizi kendisi yapmayan üreticilerin kendi kazançlarının bir kısmını başkasına verdiklerini unutmamalıdır.

Şekil 8: Tatil ve bahçe

Meyvenin toplandıktan sonra en kısa zamanda sıkılması gerekir. Eskiler bu kurala “ağaçtan taşa” diye ifade ederler. Elle sıyrılan zeytinler eldivenle sıyrılan zeytinlerden daha değerlidir. Çünkü kaba eldivenler meyveye zarar vermekle kalmaz, dalları da zedeleyerek soğuktan zarar görmesine neden olur. Halk arasında lodosta çıkan zeytinyağı ile karayelde çıkan zeytinyağının farklı olduğuna inanılır. Sert ve soğuk havalarda çıkartılan zeytinyağı üstün sayılır. Zeytin üretimi sınırlı, zeytinyağı gereksinimi sonsuz olduğu için insanlık 6 bin yıldır zeytinden daha çok yağ çıkarmaya çalışmış, bu nedenle pek çok alet ve makine geliştirmiştir.

            Zeytinden yağ çıkartma işi için kullanılan resmi ad tasiriyedir, fabrikalara ise tasirhane denilmektedir. Üreticiden alınan ücrete de tasiriye ücreti denilmektedir. Bu ücret bölgeden bölgeye ve yöreden yöreye değişmektedir. Bazı yerlerde % yağ alınır bazı yerlerde direk para alınır. Genellikle tasiriye ücreti % 8 ile 10, bazı yörelerde 14’lere kadar çıkmaktadır. Para ile tasiriye ücreti ödenecekse ton başına fiyat verilmektedir. Fiyatlamalar bazı müşteriler için farklı da olabilir. Toplu ürün getiren üreticiler için daha düşük fiyat verilmektedir. Burada en büyük sorun rekabet olması durumunda fabrikacıların maliyetlerinin daha altında olan tasiriye ücretleri ile sıkım yapılmasıdır.

            Zeytinlik alanları Türkiye’de Marmara, Ege, Akdeniz, Güney Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesindedir. Ekonomik olarak tesis edilen bahçeler Karadeniz bölgesi hariç diğer bölgelerdedir. Üretim son yıllarda Mersin Mut’tan Mardin’e kadar olan ilçelerde çoğalmaktadır. Siirt’e zeytin dikilmiş ve hava durumunun müsaade ettiği sürece yaşayacaktır. Elazığ Keban Barajı kenarında 2025 yılında zeytin dikildi. Bu bahçelerin yaşamasına iklim karar verecektir. Buralarda zeytinler yaşar ise üretim yapılacak sahalar artacaktır. Azerbaycan ve Gürcistan’ın ılıman iklimlerinde zeytin ağacı ürün vermektedir. Yirmi yılı aşkın süredir bu bahçelerden ürün alınmaktadır. Şekilde Türkiye’de zeytin yetişen alanlar bulunmaktadır.

Şekil 9: Türkiye zeytin alanları

Aynı kökten birden fazla çatallanabilir. Bu yüzden ölmez ağaçtır, 2000 yıldan daha fazla yaşayabilir ve görsel olarak bizlere çok güzel bir şölen sunarlar. Bu şölen fotoğrafçılara ve ressamlara birçok açıdan değerli bir hazine ortaya çıkarır. Aynı kökten çıkması onun uzun yıllar yaşamasını sağlamaktadır. Kök ölmediği sürece ağaç kendi kendisini yenilemektedir. Yeni gelen filizlerden oluşan ağaç da sonrasında yeni ağaca dönmekte ve meyve vermektedir. Bu süreç sürekli devam etmektedir.     

Şekil 10: Aynı kökten gelen birçok ağaç

Türkiye’de ve dünyada birçok bu şekilde meydana gelmiş anıt ağaç bulunmaktadır. Anıt ağaçların ürün vermesinden daha çok durdukları yerde kültürel bir mirası sergilemektedir. Budaması, sulaması ve gübrelemesi buna olmalıdır. Yüzyıllarca yıl yaşayan ağaç yaşayan insanlara bir şey demektedir. Bize bir şey fısıldayan ağaç korunmaya alınmalıdır. Kültürel mirasa konu olan bu ağaçlar yaşamaya devam ettikçe insanlığa varlığını anlatacaktır. 

Şekil 11: Anıt ağaç   

Zeytin sektörü üreticilerin gübre ve ilaç kullanımı ile başlamaktadır. Ağacın budaması ile devam etmektedir. Budama ile diğer işçilik maliyeti başlamaktadır. Budama ciddi bir iş gücüdür. Bu ağacın bakımı budamadan sonra da devam etmektedir. Hasat zamanı makine ve işgücü ile zeytinler toplanmaktadır. Bu toplama zamanını belirleyen meyvenin etinin çekirdekten ayrılmasıdır. Depolanmadan fabrikaya taşınır. Sofralık veya yağlık olarak ayrılır. Elekler bazı yerlerde kurulur ve ürün buralarda peşin satılır. Günlük bir para döngüsü vardır. Elekten geçen zeytinler sofralık ve yağlık diye ayrılır, sonrasında fabrikalardan gelip alırlar. Her elekçinin bir anlaştığı fabrikacı vardır. Alınan fiyat genelde tüm elekçilerde aynıdır, elekçilerin aldığı komisyon farklıdır. Zeytinin fiyatı burada taşıma maliyeti ile artmaktadır. Enerji kullanılmaktadır. Taşıma için kamyonet veya kamyonlara ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca kamyona kasaları saracak işçi de gerekmektedir. Fabrikaya gelen zeytinler ister sofralık olsun ister yağlık olsun yıkanmaktadır. Yıkama esnasında su ve enerji ihtiyacı gerekmektedir. Bu esnada yaprak, ince dal, toz ve toprak ayrıştırılmaktadır. Sofralık zeytin fabrikalarında zeytinler işlenecekleri şekilde ayrıştırılarak yeşil veya siyah fermantasyona tabi tutulmak üzere fermantasyon tanklarına alınırlar. Yağhanede ise zeytinler kırıcıya verilerek ezilirler. Burada yine enerji ihtiyacı bulunmaktadır. Zeytinler kırıldıktan sonra malaksöre alınarak karıştırılarak yağ zerreciklerinin birleşmesi sağlanır. Burada su ve enerji kullanılır. Zeytin hamuru malaksörde 45 dakika kadar karıştırıldıktan sonra dekantöre verilir. Hamur pompası açılarak zeytinler ayrıştırılması için dekantör çalıştırılır. Burada ayrıştırma için inceden bir su kullanılır. Dekantörün çalışması için ciddi bir enerji ihtiyacı bulunmaktadır. Zeytinler burada yağ, su ve pirinaya ayrılır. Makine çıkışında karasu delikleri kapanırsa 2 faz açık olursa 3 faz denir. Sulu pirina, pirina fabrikalarına gönderilir. Burada nem yüksektir. Çıkan yağ separatöre gönderilir. Separatöre su verilerek zeytinyağı içerisindeki posa ve karasu alınır. Separatörün çalışması içinde ciddi bir enerji ihtiyacı vardır. Separatörden çıkan su içerisinde yağ ve fenol bileşikleri vardır. Bu su da pirina içerisinde pirina fabrikalarına gönderilir. Pirina fabrikalarına gelen zeytin posası, pirina ekstraksiyonu ile enerji kullanılarak solventle ayrıştırılır. Burada atık olarak çekirdek çıkmaktadır. Çekirdek torbalanarak satılır. Ham pirina yağı rafine edilerek yemeklik olarak kullanılabilir. Ham pirina yağı ise sabun ve diğer endüstrilerde kullanılır. Rafine pirina yağı ile zeytinyağı paketlenerek tüketicilere sunulur.

            Zeytin ve zeytinyağında eksik olan eylemlerden biri markalaşmadır. Markalaşma üzerine çalışarak yurtiçinde ve yurtdışında ambalajlı ve Türk markalı ürün satmak ülke ticareti açısından önemlidir. Yurtdışı pazarı her zaman satıcısını mutlu etmese de devamlı pazar olduğu için ekonomik olarak daha iyi olacaktır. Hedef ülke seçilerek o ülkenin şartlarına ve ekonomisine göre web sitesi ve doğru tasarımla pazara girilmelidir. Düzenli ve kaliteli ürün üretebilmek için firma şartlarını hazırlamalıdır.

Şekil 12: İnovasyon haberi

Tüm zorluklarına rağmen yeniden aile ziraatı yapısına dönmemiz gerekmektedir. Büyük bahçelerde sorunlar ve çözüm yolları ekonomik güç ile çözülmektedir. Büyük sermaye yapısı gereken bu oluşum için Türkiye sermayesi ve tarımsal ekonomisi bunu kaldırmamaktadır. Stok maliyeti için gereken sermaye büyüktür. Diğer bitkisel ürünlerde çiftçi ürününü üretir sonra satar. Ayçiçek bitkisi yetiştiren üretici, tarlasında hasat edildikten sonra fabrikaya gidip ham yağını istememektedir. Tenekeye koyarak Ayçiçek yağı satışı yapmamaktadır. Zeytin üreticisi hasat ettiği zeytinle vedalaşmamakta ürünü stoka alarak evine götürmekte ve depolamaktadır. Bu sanayici ve tüccar için kolaylık sağlamaktadır. Banka finansmanı ile gıda enflasyonun olduğu günlerde üretim ve ticaret yapmak zor olmaktadır.

Şekil 13: Traktör üzerinde uyuyan çocuk  

Küçük şeylerden mutlu olmamız gerekiyor. İkiz zeytin bulmak bizim için kolay değil ama doğa bize armağanını sunmaktadır. İkiz ve üçüz zeytin bulmak üreticiler açısından büyük mutluluktur. Bulan kişi uğur geldiğine inanır, bahçe sahibi ise bereket olduğunu düşünmektedir. Tayfadan bir kişi buldu ise bahçe sahibinden bahşiş istemektedir.

Şekil 14: İkiz zeytin

Sağlıklı insan 30 kg yağ tüketmelidir. Dünyada zeytinyağı %2 tüketiliyor. Ağaç varlığı dünyada yaklaşık 1 milyon 500 bin kadardır. Türkiye 200 milyonun üzerinde ağaç varlığı ile ikinci sıradadır. Üçüncü sırada İtalya bulunmaktadır.

İlk zeytin ağacının çıktığı düşünülen bugünkü İsrail topraklarının içerisinde bulunan Kudüs Zeytin Dağının görüntüleri görenlere yüzyıllar öncesinden sesleniyor gibidir.

Şekil 15: Kudüs Zeytin Dağı  

Zeytin Dağından karşıya baktığınızda Mescidi Aksa görülmektedir. Burası zeytin ağaçlarının çıktığı yer olarak düşünülmektedir.

Şekil 16: Zeytin Dağından Kudüs görüntüsü

Zeytinin bir diğer canlısı Lepidochelys olivacea Zeytin Renkli Kaplumbağadır. En büyük problemleri başında, trol avcılığı nedeniyle her yıl çok sayıda bireyin yakalanması gösterilebilir. Gündüz Yuvalayan Deniz Kaplumbağası ile Arribada adı verilen toplu yuvalamanın görüldüğü türlerdir. Gece yuva yaparlar. Ayrıca bir kuş türü vardır. The olive sunbird Cyanomitra olivacea Afrika’da yaşayan bir kuş türüdür. Bizimle alakası yoktur, zeytin ile onun alakası vardır.

Şekil 17: Zeytin güneş kuşu görseli

Dünya Bankası Tarımsal İşletmelerin Etkinleştirilmesi raporuna göre tarımsal işletmelerde dikkat edilecek 8 başlık:

-Tohum tedariki

-Gübre kaydı

-Su güvencesi

-Mekanizasyon kaydı

-Hayvancılığın sürdürülebilirliği

-Bitki sağlığının korunması

-Gıdanın ticareti

-Finansmana erişim olarak belirlemiştir.

            Sağlıklı insan yılda 30 kg yağ tüketmelidir. Dünyada zeytinyağı %2 tüketiliyor. Toplam üretim dünya içerisinde yaklaşık bir yılda tüketilmektedir. Arz edilen miktardan fazlası olsa fiyat bir kenara bırakıldığında tüketiciler tarafından alınması olasıdır. Zeytinyağı tüketmek için

1- Zeytin yağ içeriği açısından zengin bir meyvedir. Sağlıklı olan tekil doymamış yağ asidi (oleik asit) miktarı fazladır.

2- Zeytin Akdeniz diyetinde önemli bir yer tutmaktadır. Günlük tüketim tavsiye edilir. Kızartmalık için en iyi yağdır.

3- Zeytin besleyicidir ve sodyum, kalsiyum, potasyum, fosfor ve demir gibi mineral içeriği bakımından zengindir.

4- Yetişkinler ve çocuklar için gerekli olan aminoasitler bakımından besin kalitesi yüksektir. Bebeklerde 4 aylıktan itibaren kullanılabilir.  

5- Zeytin iyi bir diyet lifi kaynağıdır, buna ek olarak yüksek bir sindirim oranı vardır.

6- Zeytin meyvesi görme fonksiyonunda önemli olan vitamin A, doğurganlıkta, yaşlanmayı geciktirmede rol oynayan ve hücre yenileyici olan vitamin E, kanın pıhtılaşmasında rol oynayan vitamin K ve raşitizmi önleyen vitamin D içermektedir.   

7- Doğal antioksidan açısından zengindir.

8- Kalp ve damar hastalıklarına önlemeye yardımcı olur.

9- Kanserin önlenmesinde yardımcı olur.

10- Kilo vermeye yardımcıdır. Yağ ve lif içeriği tokluğa katkıda bulunur.

11- Sindirimi rahatlatır. Mide yanmasını önler ve barsakları uyarır.

12- Antibakteriyel özellikler açısından zengindir.

13- Zeytinyağı ile birlikte zeytinlerin tüketimi, anti-inflamatuar özellikte birçok doğal bileşiği sağlar.

14- Çocuklarda kemik ve diş gelişimini arttırmaya ve yaşlılarda ise kemik erimesi (osteoporoz) azaltmaya yardımcıdır.

15- Zeytin meyvesinin glisemik indeksi sıfırdır. Kan şekerini yükseltmez en sağlıklı meyvedir.  

            Zeytinin bir sırrı vardır ama neresinde çekirdeğinde mi meyvede mi bunun araştırılması gerekmektedir. Çekirdekten zeytin çıkar ama delice çıkar ve her meyveden tohum alınmaz. Çekirdeğin içerisinde çok ciddi antioksidan bulunan tohum bulunmaktadır. 

            Aisopos “Huzur içinde yenen yavan ekmek, endişe içindeki ziyafetten iyidir" demiştir. Zeytinliklerde tüketilen her yemek huzurun simgesidir. Bu ağacın çok değişik bir enerjisi vardır. Altında toplananlara güzellik ve sağlık vermektedir. Zeytin birçok ressama ilham kaynağı olmuştur. Bu ressamların en ustası tam on dokuz değişik zeytin ağacı tablosu olan Van Gogh’dur. Aldoux Huxley “Yeterince zamanın ve resim yeteneğim olsaydı, birkaç yılımı sadece zeytin ağaçlarının resmini yapmaya adardım. Bir tek konu üzerine bu ne çeşit zenginliği…” demiştir.   

Görsel olarak gecelerinizi de süslemektedir. Mandalina Kabuğunun İçine Zeytinyağı damlattığınızda güzel bir kandil yapmış oluyorsunuz.  

Şekil 18: Mandalina kabuğu feneri

Yani zeytincilik ağaç dik, sula, gübrele, buda, hasat et zeytinyağı üretmek değildir. Bir kültürdür, dünyaya verdiğiniz sessiz bir mesajdır, yaşam biçimidir. Buna göre düşünmek, hareket etmek zorundayız.

Zeytin ağacının uzun ömürlü olması nedeni ile bu ağacın ekolojik çevresi onun gelecekteki verimliliğini tayin eden bir unsurdur. Bundan dolayı iyi bakım uygulamaları ile tesis hatalarının düzeltilmesi büyük masraflara sebep olur. Eski tesisler geleneksel yapı da dikildiği için endüstriyel olarak elverişsiz şartlarda olduğu görülmektedir.

Zeytin, zeytinyağı ve sabun hangi açıdan bakarsanız bakın Türkiye için stratejik öneme sahip ürünlerdir. Her şeyden önce tarımdaki en önemli ihraç kalemidir. Bilinçli üretici sayısının artması, ülke ekonomisinde bir yük haline gelen tarım sektörünü yeniden ayağa kaldırma potansiyeline sahiptir.   

            Zeytin yetiştiriciliğinin sorunları ciddi ve derin bir değerlendirmeye tabi tutulmalıdır. Zeytin üretiminin karlılığı üzerinde kesin tesiri bulanan endüstri ve ticaret kesimindeki reformlarla desteklenmiş, ahenkli bir koruma ve geliştirme programı gereklidir. Zeytin yetiştiriciliğinin içinde bulunduğu durumda bırakmak onu gittikçe terk edilmeye mahkum etmek ve neticede köyden şehre akımı arttırmak zeytincilikten geçinen nüfus içinde göçebeliği teşvik etmek demektir. Hükümetlerin ve özel kesimin gayretleri zeytin yetiştiriciliğinin topyekün ve ahenkli bir programla modernleştirilmesini hedef almalıdır. Gittikçe yığılan ve şiddetlenen problemlere sebep olan sebepleri ortadan kaldırmaksızın sektörün eksiklerinin devamlı hükümet desteği ile üstesinden gelinemez. Türkiye’nin bitkisel yağ ihtiyacının karşılanması için en verimli yol zeytin alanlarının arttırılması mevcut ağaçlarının ıslah edilmesi hasadın makineye çevrilmesi gerekmektedir.

Vakit varken imkan yoktu

İmkan varken vakit yoktu

Şimdi her ikisi de var

Ama heves yok

O yüzdendir ki bazı gerçekleri susarak kabul etmek kaderimiz oldu.

Zeytincinin aşkı

ağacı ağaç yapan, doruğu ile dibidir,

iklimle ilişkisi et ile kemik gibidir,

daha kurarken zeytinlik yerini iyi seç,

karasuluk ağır ve taban topraktan vazgeç,

fidan çukurunu derince aç,

ama derin dikimden sakın kaç,

genç fidana lazım su, gübre, badana,

üç. dört yaşına kadar ağacını budama,

sorup soruşturmadan şekil budaması yapma,

gövdeyi sıyırıp çıkararak yanlış yollara sapma,

yeni tekniğine göre ağacın bodur olacak,

böylece kabına mal, kesene para dolacak,

fakir yerdeki ağacını fazlaca kes,

kuvvetli ağacın hırpalanmayacağını bilir herkes,

kül, yıkıntı, kireç ahır artığı varsa at,

bunlar toprağı ıslah eder,ona verir sıhhat,

kompoze gübrenin özü iki ayda üç besindir,

aç ağaçlardaki etkisi pek kesindir,

susuz gübre ağaca kolayca girmez,

girse de bir yıl verir ertesi yıl vermez,

yağış ve sulamanın önemi büyüktür

kışın toprağu vaktinde sür nemle doldur

yazın nemi kaçırma taneyi vaktinde oldur,

hastalık ve haşere ufak iken boş verip geçme,

ilacını iyice öğrenmeden seçme,

zeytincilik deyip geçme, teknik bilgi ister,

sahibinden devamlı yakın ilgi ister. Mehmet Kantar Ziraat Yüksek Mühendisi

KAYNAKLAR

Anonim 2018. SUAT SALGIN 

http://www.haber266.com/balikesir/ayvalik-ta-114-yasindaki-fatma-nine-hayatini-kaybetti/3214?fbclid=IwAR1DOF5ye8A2XOUJJic8Yao2mKK_ipWiEacxJDImpt5nOQF69z-lHcIyOls