Abiyotik Faktörler

Abiyotik Faktörler

13 Ekim 2021 By Dr. Mücahit KIVRAK Bitki Koruma

Bitkilerde Hastalık Nedenleri

Bitkiler; hem cansız hem de canlı nedenlerle hastalanabilmektedir.

Fitopatoloji içerisinde hastalık nedenlerini inceleyen bilim dalına “etioloji” denir

Abiyotik etkenler;

kontrol edilebilir ve çoğunlukla insanlar tarafından yapılan yanlış uygulamalar sonucunda bitkilerde meydana gelen zararlarlanmadır.

Abiyotik Zararların belirtileri Sebep ne olabilir?

Abiyotik Zararların belirtileri uniform ve sağlıklı kısımla zarar görmüş kısım arasındaki keskin geçiş

İklim koşulları

Sıcaklık

Bitkilerin çoğu en iyi biçimde, 15-30°C de yaşayabilirler.

Bitkiler, düşük ve yüksek sıcaklıklardan zarar görmektedirler

Düşük sıcaklıklarda ürün kayıpları ortaya çıkar

Soğuk zararlarında

1. Gelişme durgunlukları,

2. Biçimsiz oluşuklar,

3. Renk değişimleri (sararma, antosiyan oluşumu)

4. Tomurcuk ölümleri görülür.

´Yapraklar üste doğru kıvrılır veya solar.

Mısırda soğuk zararı

Kavun’da Soğuk zararı

Soğuk zararı

Şeftalide soğuktan zarar görmüş gözler

Buğday’da soğuk zararı

Don zararı

Bitkiler, maksimumun üzerindeki sıcaklıklardan daha çok etkilenirler

Meyvelerin doğrudan güneş ışığına maruz kaldığı kısımlarda, yanıklıklar görülür.

Yüksek sıcaklık zararları

Güneş yanıklığı

Biber’de güneş yanıklığı

Domates’te güneş yanıklığı

Ceviz’de güneş yanıklığı

Gövdede güneş yanıklığı

Rüzgar, kar, dolu ve yıldırım zararları

Şiddetli rüzgarlarda mekanik zararlar olur

Çiçek, meyve, dane ve yapraklar dökülür

Kar, ağırlık nedeniyle dalları kırar

Dolu, mekanik zarar yapar, sürgünleri kırar

Dolu, bitki üzerinde yaralar açar

Toprak koşulları

Toprak nemi, bitkinin sağlıklı gelişmesinde çok önemlidir.

Topraktaki su yetersizliği, yağışın azlığı bitkilere zarar verir.

Kuraklık etkisiyle bitki cüce kalır, renk sararır, meyveler seyrelir

Tek yıllık bitkiler daha duyarlıdır.

Çok yıllık bitkilerde büyüme yavaşlar, küçük ve kıvrık sürgünler oluşur

Kuraklık nedeniyle oluşan solgunluk

Kuraklık zararı

Toprakta fazla su bulunması da bitkide zararlıdır:

Aşırı toprak nemi, topraktaki O₂’i azaltır, kökler çürür.

Nemli ve anaerobik koşullar, anaerobik bakterileri arttırır ve oluşan nitritler toksik etki yapar.

Oksijen azlığı, toksik maddelerin bitkiye girişine izin verir

Su altında kalmış pamuk tarlası

Tütünde aşırı su nedeniyle boğulma

Toprakta bitki besin elementi noksanlıkları

N, P, K, Ca, Mg, S makro elementler

Fe, B, Mn, Zn, Cu, Mo, Cl iz elementler

Hem makro, hem mikro elementler bitkiler için gereklidir.

Eğer yeterli değilse hastalanmalar başlar bitki gelişimi yavaşlar

Azot N noksanlığı

Hıyar ve tütünde N noksanlığı

Turunçgillerde azot noksanlığı

P noksanlığı

Fosfor noksanlığı

Fosfor yetersizliğinde buğday kardeşlenmez ve ince kalır

K noksanlığı

Bitkide ozmatik basıncı düzenler. Eksikliğinde bitkide gelişme geriler, yaprak kenarları esmerleşir.

K noksanlığı

Potasyum (K) noksanlığı

Ca noksanlığı sonucunda bitkide çiçek burnu çürüklüğü oluşur

Fe noksanlığı

Elmada Fe noksanlığı

Demir (Fe) noksanlığı

Fe noksanlığı

Elmada B noksanlığı

Armutta B noksanlığı

Mn noksanlığı

Mangan (Mn) noksanlığı

Mağnezyum (Mg) noksanlığı

Tarımsal teknikler

Tarımsal üretimin her aşamasında yapılan yanlışlıklar üretimi olumsuz yönde etkiler.

Derin dikim,

Sık ekim,

Hatalı budama,

İlaçlama hataları,

Kullanılan kimyasallar.

Buğdayda derin dikim

Tütünde herbisit zararı

Herbisit zararı

2,4-D ZARARI

Pamukta 2,4D zararı

Mısırda pestisit zararı

Kükürtün fitotoksik etkisi

Bakırlı fungisitlerin neden olduğu yanıklık

Aşırı gübrelemede görülen yanıklıklar

Biberde yanlış pestisit uygulaması

Yanlış pestisit uygulaması ile oluşan anormal gelişim

Çevre kirliliği

Hava ve topraklarda biriken atık maddelerin doğal parçalanma sürecinden daha hızlı oranda artmasıyla kirlilik oluşur.

Hava N ve O₂ içerir (% 78 ve % 21) geri kalan %1 su buharı ve CO₂ dir.

Endüstri ve yerleşim bölgelerinde fiziksel ve kimyasal atıklar öne çıkar.

Katı atıklar:

Toz halindeki katı maddeler çökerek bitki stomalarını tıkar

Fotosentesi engeller

Çimento fabrikaları yakınlarında yoğun olarak görülür

Gaz atıklar

SO₂, HCl ve N gazları doğrudan havaya salınır

SO₂ atmosferdeki en önemli kirletici gazdır

Baca gazları

SO₂ nin neden olduğu yanıklıklar

Atık gaz zararı

SO₂ zararı

Asit yağmurları nedeniyle zarar görmüş ağaçlar

Biyotik mi abiyotik mi?

Biyotik nedenler:

Belirtiler tipik olarak:

Düzensizdirler.

Hastalıklı alandan sağlıklı alana daha fazla yayılmıştır.

Değişen boyutlar ve şiddet safhalarında (sürekli bir işlemin göstergesi olan)

Önerilen Linkler

https://www.youtube.com/watch?v=mR3fG__O23o

(Anadolu Üniversitesi Fitopatoloji Ünite 1. Bitkilerde Hastalık Kavramı ve Hastalık Oluşumunu Etkileyen Faktörler)

Dr. Öğr. Üyesi Hasan DEMİRKAN

ders notları yenilenmektedir. web sitesi formatına dönüştürüldüğü için zaman almaktadır. kivrak@gmail.com üzerinden e posta atarak isteyebilirsiniz.

Yazar

Dr. Mücahit KIVRAK

Aydın ili Sultanhisar İlçesi’nde doğdum. İlkokulu Aydın İli, Germencik İlçesi, Şehitcafer İlkokulu’nda 1990 yılında tamamladım. Ortaokul ve liseyi Aydın Adnan Menderes Anadolu Lisesi’nde 1996 yılında tamamladım. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümünü 1996 yılında kazandım. ...

İLGİLİ

Makaleler

Ayçiçeğinde Yabancı Otlar

Ayçiçeği; içerdiği yüksek orandaki (%22-50) yağ miktarı nedeniyle, bitkisel ham yağ üretimi bakımından önemli bir yağ bitkisidir. Dünya bitkisel ham yağ...

Abiyotik Faktörler